مهندسی نفت کاربرد دانش، فناوری، ریاضیات و اقتصاد در فرآیند اکتشاف، استخراج، برآورد مخزن و توسعه نفت، گاز و سایر ترکیبات هیدروکربوری از مخازن زیرزمینی و انتقال آنها به پالایشگاه، صنایع پایین دستی و مصرف کننده‌است. شایان توجه است که پالایش نفت در حیطه صنایع بالادستی صنایع نفت و گاز بوده و در محدوده مهندسی شیمی قرار می‌گیرد.
در سالهای اخیر به‌دنبال تغییراتی که در رویکرد سرمایه‌ها بسوی منابع جدید انرژی صورت گرفته است بسیاری از دانشگاه‌ها همچون استنفورد و دانشگاه کالیفرنیا این رشته را به منهدسی انرژی تغییر نام داده اند چرا که مباحث مطروحه در زمین گرمایی و سایر انرژی‌های نوین کماکان بسیار نزدیک به این رشته می‌باشد.
این رشته دارای سه گرایش به نام های بهره‌برداری از منابع نفت و گاز، مخازن نفت و گاز و حفاری و استخراج است و در کنار آن رشته‌های مهندسی اکتشاف نفت و مهندسی طراحی فرآیندهای نفتی با کمی تفاوت در دروس آن‌ها وجود دارند